Eraikuntza lanen egunerokoa

Eguneratuta dago San Telmo Museoaren webguneko “Lanak iruditan” ataleko argazki sorta. Atal honek museoaren lanen bilakaera jasotzen du argazki bidez egiten den jarraipenari esker. Jarritako azken irudiak apirila-ekaina hiruhilekoak dira eta hemen ikus daitezke.

Atzo arratsaldean Ángeles González-Sindek, Kultura Ministroak, museoko lanetara bisita egin zuen Gobernuaren ordezkariak, Mikel Cabiecesek; Donostiako Alkateak, Odón Elorzak; Denis Itxaso eta Duñike Agirrezabalaga Zinegotziek; Fuensanta Nieto arkitektoak; eta beste hainbat pertsonak lagunduta (irudian, bisitaren une bat).

González-Sindek San Telmoko lanak ezagutu zituen eta hauei buruzko berri eta xehetasunak jaso zituen, arkitektura proiektua, eraikin berriaren fatxada eta elizako aurkikuntzak besteak beste.

Kultura Ministerioak 8 milioi eurorekin lagundu du museoaren berritze proiektua.

San Telmoko elizak gordeta zituen altxorrak erakusten jarraitzen du, oraingoan horma-pinturak direla. 2008ko amaiera aldera egindako lagin batzuei esker aurkitu zen pintura dekoratibo multzo bat, pasa den ekainean zaharberritzen hasi zena.  Aldarearen inguruan pintura hauek zeudela ikusita, elizako beste puntuetan ere margoak aurkituko zirelakoan lagin berriak egin dira eta hala dela baieztatu da, aldareko horman eta nabearen aldeetako hormetan. Hasieran aurkitutako pinturen zaharberritzeari ekin zaio jadanik.

Zuloaga pabilioia 1932an eraiki zen arren, eraikuntzaren zati hau mantentzea erabaki da, museoarekin oso identifikatua dagoelako. Bota dena, lehen eta bigarren solairuak lotzen zituen gehigarria izan da soilik.

Estalkia, lauzak, murruak etabar bota dira eta estruktura indartu egin da uste baino egoera okerragoan zegoelako. Lehen eta bigarren solairua lotuko dituen eskailera egiten hasi dira.

Dorrearen egoera txarra agerian gelditu da Zuloaga pabilioiaren eranskina botatzerakoan eta honek ahalegin berezia egitea eskatu du ezusteko zailtasuna konpontzeko. Klaustroari buruz, hiru gune ireki dira bertan: hauetako bi eraikin berriarekin lotzeko eta hirugarrena Zuloaga pabilioiarekin lotzeko.

Hego nabean, sare-solairuen egoera txarrak 1932an egindako baserriaren museografia kentzea beharrezkoa egin du, eta baita estrukturak indartzeko beste hainbat lan egitea ere.

Klaustroa eta Sala kapitularraren ondoan dagoen eskailera biribila, originala, museografikoki errekuperatzeko asmoa dago behatokira igotzeko pasabide gisa. Helburu hau lortzeko ondarea zaintzearekin bat datorren irtenbide bat bilatzen da.

Eliza bera da egindako beste aurkikuntza interesgarri baten kokalekua. Izan ere, bertan, topatu baititugu, ezustean, XVI. mendean egindako horma-pinturak, ondoren gainean ezarritako kareztaduren azpian gordeta. Komentua eraiki zen garaian ohikoa zen tenpluen murru eta gangatan entokadurak, luzituak eta horma-pinturak egitea. Orain museoko elizan aurkitutakoen gai ezberdinak dituzte: arkitektura edo eraikuntza elementuen imitapenak, aingeruak, izurdeak, pintatutako gurutze eta ezkutuak edo pintura ikonografikoak, gangen zatiketak aprobetxatuz.

San Telmo Museoa birgaitu eta handiagotzeko proiektuaren lanek Sala Kapitularreko hilobiratzeez gainera beste aurkikuntza arkeologikoak egitera eraman dute. Hauen artean azpimarratzekoa, elizako kriptak, hiru guztira, tenpluaren eraikuntza garikoak. Hauetako bi, klaustrotik eta aldi baterako erakusketa aretoetatik gertuen zeudenak, hain egoera txarrean zeuden -XX. mende hasierako lanak egiterakoan puskatu zituztela pentsa daiteke-, ezin izan direla mantendu. Baina hirugarrenean, elizaren absidean kokatua eta ziurrenik tenpluko kripta nagusia, posible izan da bere ezaugarri nagusienak zeintzuk diren finkatzea eta etorkizunean ziurrenik museo erabilera emango zaio.

Eliza izan da lanen bilakaeran eragina izan duten aurkikuntzen beste guneetako bat. Izan ere, Sala Kapitularretik gertuen dagoen partean antzinako bi kripten arrastoak aurkitu dira, nahiz eta hauen egoera txarragatik ez den gerorako mantentzea erabaki.

Aldarearen inguruan, aldiz, indusketa arkeologikoa egin ahal izan da eta honen emaitza bertan kokatutako hiru aldareetatik bi aurkitu direla izan da, hala nola kripta nagusia. Azken honentzat museografia proposamen bat egingo da ziurrenik (xehetasun gehiago beste post batean).

Elizaren estalkia aldatu beharra dago. Garrantzia handiko lana denez, aurretiako prestakuntza lanak egitea beharrezkoa izan da: klaustroan garabi handi bat jartzea, lurra materiala daramaten kamioiak pasatzeko prestatzea eta haren gainean jarriko den babesteko estalkia eustea.

 Lanak hasi ondoren sortutako ezustekoetako bat Sala Kapitularrean aurkitutako hilobiratzeak izan dira, klaustrotik gertuen dagoen aldean. Azken urteotan erabilera desberdinak izan dituen aretoa da hau: sakristia, sala kapitularra, Etxeberritarren kapera eta, azken etapan, museoko aldi baterako erakusketa aretoa.

Hilobiratze zona honetan Aranzadi Zientzia Elkarteak indusketa eta azterketa arkeologikoa egin ditu, eta honen ondorioz dakigu bi maila edo une historiko desberdintzen direla. Irakurtzen jarraitu

Aranzadi pabilioia izenarekin ezagutzen dugun eraikin historikoaren zatian 1932an egindako bolumenak bota dira, kaperak eta elizaren parte horretako kanpoko horma agerian utziz. Tratamendu berezia izan dute parte hauek antzinako eraikinekoak direlako eta bertan egin dira hainbat aurkikuntza, derrigorrezko arkeologia kontrolak egiterakoan. Kontrol hauek bi fasetan burutu dira: Sala Kapitularrean zoru gisa erabilitako hilarriak altxatzea eta klaustrotik gertuen dagoen partean indusketa (hemen, hilobiratze eremu txiki bat azaldu zen, beste post batean hitzegingo dugu horri buruz)

Gainera Sala Kapitularraren zimendazio lanak hasi dira, areto honetan etorkizunean aldi baterako erakusketak programatuko direla kontutan hartuta eta izan litezkeen pisu handiko piezak jarri ahal izateko.